Şekerli spirtleriň hemmesi içgeçmä getirýärmi?
Iýmitlere goşulýan dürli şeker ornuny tutujylar sagdynmy?
Şu gün biz bu barada gürleşeris. Şeker spirti näme? Şeker spirtleri, adatça, dürli görnüşli şekerlerden ýasalýan poliollardyr. Mysal üçin, ksiloza reduksiýasy tanyş ksilitoldyr.
Mundan başga-da, häzirki wagtda işlenip taýýarlanylýan şeker spirtleri aşakdakylar:
Glýukoza → sorbitol fruktoza → mannitol laktoza → Laktitol glýukoza → eritritol saharoza → izomaltol
Sorbitol Şeker spirti häzirki wagtda has köp ulanylýan "funksional iýmit goşundylarynyň" biridir. Ol näme üçin iýmite goşulýar? Sebäbi onuň köp artykmaçlyklary bar.
Ilki bilen, şeker spirtleriniň kislotaly gyzgynlyga durnuklylygy gowy we Maillard reaksiýasy gyzgynlykda aňsatlyk bilen ýüze çykmaýar, şonuň üçin ol, adatça, iýmit maddalarynyň ýitmegine we kanserogenleriň döremegine we toplanmagyna sebäp bolmaýar. Ikinjiden, şeker spirtleri agzymyzdaky mikroorganizmler tarapyndan ulanylmaýar, bu bolsa agzymyzdaky pH gymmatyny peseldýär, şonuň üçin dişleri zaýalamaýar;
Mundan başga-da, şeker spirtleri adam bedeniniň gan şekeriniň gymmatyny ýokarlandyrmaýar, eýsem belli bir mukdarda kaloriýa berýär, şonuň üçin ony diabetli adamlar üçin iýmit şekerlendiriji hökmünde ulanyp bolýar.
Bazarda ksilitolly naharlaryň we desertleriň köp görnüşi bar. Şeýlelik bilen, şeker spirtleriniň näme üçin klassiki önüm bolandygyny görüp bilersiňiz "funksional iýmit goşundysy"? Galyberse-de, ol pes süýjülige, ýokary iýmit howpsuzlygyna, diş kariýesine sebäp bolmaýandygyna, gan şekeriniň gymmatyna täsir etmeýändigine we ýokary kislotaly gyzgynlyk durnuklylygyna eýedir.
Elbetde, şeker spirtleri peýdaly, ýöne açgözlük etme - şeker spirtleriniň köpüsi köp dozada kabul edilende, adatça iç geçiriş täsirini ýetirýär.
Maltitol içgeçmäni has köp iýmeli, haýsy prinsip?
Prinsipi düşündirmezden ozal, ilki bilen birnäçe umumy (köp ulanylýan) şeker spirtleriniň arassalaýjy täsirlerine göz aýlalyň.
| Şekerli spirt | Süýjilik(saharoza = 100) | Içgeçme täsiri |
| Ksilitol | 90-100 | ++ |
| Sorbitol | 50-60 | ++ |
| Mannitol | 50-60 | +++ |
| Maltitol | 80-90 | ++ |
| Laktitol | 30-40 | + |
Maglumat çeşmesi: Salminen we Hallikainen (2001). Süýjüdirijiler, Iýmit goşundylary.
Şeker spirtlerini iýeniňizde, olar pepsin tarapyndan bölünip aýrylmaýar, göni içegelere gidýär. Şeker spirtleriniň köpüsi içegede örän haýal siňýär, bu bolsa ýokary osmotik basyşy döredýär, bu bolsa içege içindäkileriň osmotik basyşynyň ýokarlanmagyna sebäp bolýar, soňra içege diwaryndaky nemli barda suwy içege boşlugyna girýär we soňra siz betbagtçylyga düşýärsiňiz.
Şol bir wagtyň özünde, şeker spirti ýogyn içege girenden soň, ol içege bakteriýalary tarapyndan fermentlenip, gaz öndürýär, şonuň üçin aşgazan hem gaz çykarýar. Şeýle-de bolsa, ähli şeker spirtleri içgeçme we gaz döretmeýär.
Mysal üçin, ýeke-täk nol kaloriýaly şeker spirti bolan eritritol kiçi molekulýar agrama eýedir we ony siňdirmek aňsat, onuň diňe az mukdary mikroorganizmler tarapyndan fermentasiýa edilmek üçin ýogyn içege girýär. Adam bedeni hem eritritolyň çydamlylygy boýunça deňeşdirme boýunça ýokarydyr, eritritolyň 80% -i adam ganyna girýär, fermentler tarapyndan katabolizlenmeýär, beden üçin energiýa bermeýär, şeker metabolizmine gatnaşmaýar, diňe siýdik arkaly çykarylyp bilner, şonuň üçin adatça içgeçmä we içege ýassyklanmasyna sebäp bolmaýar.
Adam bedeni izomaltol üçin ýokary çydamlylyk derejesine eýedir we gündelik 50g kabul etmek aşgazan-içege ulgamynda närahatlyk döretmez. Mundan başga-da, izomaltol bifidobakteriýalaryň köpelmegi üçin ajaýyp faktor bolup, bifidobakteriýalaryň ösmegine we köpelmegine ýardam edip, içege ýolunyň mikroekologik deňagramlylygyny saklap bilýär we saglyga peýdalydyr.
Jemläp aýtsak, şeker spirtiniň döredýän içgeçmäniň we gazlanmanyň esasy sebäpleri: birinjiden, ol adam fermentleri tarapyndan metabolizlenmeýär, ýöne içege florasy tarapyndan ulanylýar; beýlekisi bolsa bedeniň oňa pes çydamlylygydyr.
Eger iýmitde eritritol we izomaltol saýlasaňyz ýa-da bedeniň şeker spirtine çydamlylygyny ýokarlandyrmak üçin formulany gowulandyrsaňyz, şeker spirtiniň zyýanly täsirlerini ep-esli azaldyp bilersiňiz.
Şekeriň ornuny tutýan başga näme bar? Ol hakykatdanam howpsuzmy?
Köp adamlar süýji iýmegi gowy görýärler, ýöne süýjilik bize bagt getirýär, şol bir wagtyň özünde semizligi, diş çüýremegini we ýürek-damar kesellerini hem getirýär. Şonuň üçin tagam we saglyk ýaly iki islegleri kanagatlandyrmak üçin şekeriň ornuny tutýan önümler döredildi.
Şeker ornuny tutujylar iýmitleri süýji edýän we kaloriýalary az bolan birleşmeleriň toparydyr. Şeker spirtlerinden başga-da, şeker ornuny tutujylaryň beýleki görnüşleri, mysal üçin, buýan köki, stewiýa, monkfrut glikozidi, soma süýjisi we beýleki tebigy şeker ornuny tutujylar; şeýle hem saxarin, asesulfamea, aspartam, sukraloza, siklamat we beýleki sintetiki şeker ornuny tutujylar bar. Bazardaky köp içgiler "şeker ýok, şeker ýok" diýlip ýazylýar, köpüsi aslynda "saharoza ýok, fruktoza ýok" diýmegi aňladýar we adatça süýjiligi üpjün etmek üçin süýjülik berijileri (şeker ornuny tutujylary) goşýarlar. Mysal üçin, gazly içgileriň bir markasynda eritritol we sukraloza bar.
Birnäçe wagt mundan ozal, "konsepsiýasyşeker ýok" we "şeker ýok" internetde giňden ara alnyp maslahatlaşyldy we köp adam onuň howpsuzlygyny sorag astyna aldy.
Muny nähili düşündirmeli? Şekeriň ornuny tutýan önümler bilen saglyk arasyndaky gatnaşyk çylşyrymly. Ilki bilen, tebigy şekeriň ornuny tutýan önümler adam saglygyna oňyn täsir edýär. Häzirki wagtda esasy kynçylyklar olaryň önümçilik çykdajylarynda we tebigy serişdeleriň elýeterliliginde.
Momordika tebigy şeker "Momordika glýukozidi"-ni öz içine alýar. Barlaglar momosidiniň glýukoza we ýag ulanylyşyny gowulandyryp, insuline duýgurlygy ýokarlandyryp bilýändigini, bu bolsa diabet keselini gowulaşdyrmagyna garaşylýandygyny görkezdi. Gynansak-da, bu täsir ediş mehanizmleri henizem belli däl. Beýleki ylmy barlaglar nol kaloriýaly sintetiki şeker ornuny tutýanlaryň içegedäki peýdaly bakteriýalaryň sanyny azaldyp we içege florasynyň bozulmalaryna getirip, glýukoza çydamsyzlygynyň töwekgelçiligini ýokarlandyrýandygyny görkezdi. Beýleki tarapdan, käbir şeker ornuny tutýanlar (esasan hem pes kaloriýaly sintetiki ornuny tutýanlar), meselem, izomaltol we laktitol, içege florasynyň sanyny we dürlüligini artdyrmak arkaly oňyn rol oýnap biler.
Mundan başga-da, ksilitol alfa-glýukozidaza ýaly iýmit siňdiriş fermentlerine päsgel beriji täsir edýär. Neohesperidiniň käbir antioksidant häsiýetleri bar. Saxarin we neohesperidiniň garyndysy peýdaly bakteriýalary gowulandyrýar we köpeldýär. Stewioside insulini höweslendirmek, gan şekerini peseltmek we glýukoza gomeostazyny saklamak funksiýasyna eýedir. Umuman, goşulan şeker bilen görýän iýmitlerimiziň köpüsi, bazara çykarylyp bilinýändigi üçin, olaryň howpsuzlygy barada köp alada etmegiň zerurlygy ýok.
Bu önümleri satyn alanyňyzda, diňe olaryň düzümine serediň we olary çäkli möçberde iýiň.
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 17-nji sentýabry